بوكس • 28 ماۋسىم, 2018

بوكسشى نۇرجان كارىمجانوۆتىڭ استانادان افيناعا دەيىنگى جولى

980 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

ەل بوكسىنداعى ەلەۋلى تۇلعالاردىڭ ءبىرى نۇرجان كارىمجانوۆ ەكەنى ەش داۋ تۋعىزباسا كەرەك. ورتا سالماقتا جۇدىرىقتاسقان ول ەلوردالىق بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى اراسىنان العاشقى بولىپ وليمپيا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتىنا قاتىستى. كوپتەگەن حالىقارالىق جانە قۇرلىقتىق دەڭگەيدەگى جارىستاردا جاسىنداي جارقىراپ, جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. عاسىرلار توعىسىندا اتوي سالعان استانالىق بوكسشىنى جانكۇيەرلەر ۇمىتا قويماعان بولۋى كەرەك, ءسىرا؟!

بوكسشى نۇرجان كارىمجانوۆتىڭ استانادان افيناعا دەيىنگى جولى

1980 جىلى اقمولا وبلىسى, سان­دىق­تاۋ اۋدانىنىڭ شاڭتوبە اۋى­لىندا دۇنيەگە كەلگەن نۇرجان 9 جا­سىن­دا بوكس ۇيىرمەسىنىڭ تابال­دى­رى­عىنان اتتادى. جەرگىلىكتى باپكەرلەر ۆلاديمير كاماشوۆ پەن گەننادي سان­دالوۆتىڭ قول استىندا جاتتىعىپ, بۇل ونەردىڭ قىر-سىرىنا ابدەن قا­نىق­تى. ارادا ەكى جىل وتكەندە ءوز قا­تار­لاس­تارى اراسىنداعى وبلىستىق جانە رەس­پۋبليكالىق دودالاردا توپ جارا باس­تادى. بولايىن دەپ تۇرعان بالانى جازباي تانىعان جەكە باپكەرى ءارى ومىردەگى ۇستازى ۆلاديمير كاماشوۆ 1997 جىلى شاكىرتىن ەرتىپ, ەلورداعا قونىس اۋدارۋدى قۇپ كوردى. سەبەبى اۋىلدى جەرگە قاراعاندا ءىرى قالانىڭ مۇمكىندىگى مول عوي.

1998 جىلى شىمكەنتتە جاستار اراسىندا وتكەن قازاقستان بىرىنشى­لى­گىن­دە قارسىلاس شىداتپاعان نۇرجان كارىمجانوۆ 60 كەلى سالماق دارەجەسىنىڭ باس جۇلدەسىن ولجالادى. بۇل جەڭىس وعان كۇزدە بۋەنوس-ايرەستە جالاۋى جەل­بىرەيتىن الەم بىرىنشىلىگىنە جول اشتى. ارگەنتينانىڭ استاناسىندا قانداسىمىز 57 كەلى سالماقتا سىنعا ءتۇسىپ, جارتى جولدا ءسۇرىندى. نەگىزى 1/8 فينالدا ول يسراەل پەرەستەن جەڭىلگەن جوق ەدى. بىراق تورەشىلەردىڭ ء«وز جوسپارى» بولدى. رينگ قوجايىنىنىڭ ىعىنا جىعىلعان ولار قازاقتىڭ ۇلىنا كوپە-كورىنەۋ قيانات جاسادى. ناتيجەسىندە جەرگىلىكتى بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى اراسىنان جالعىز پەرەس قانا جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى.

1999 جىلى قازاقستان ۇلتتىق قۇرا­ماسىن جاتتىقتىرعان تۇرسىنعالي ەدىلوۆ جاستاردى كوپتەپ تارتا باس­تادى. سولاردىڭ ءبىرى – نۇرجان كارىم­جانوۆ ەدى. 60 كەلى سالماق دارە­جە­سىن­دە باق سىناپ جۇرگەن رۋسلان مۋسي­نوۆ, اسلان ەگۋباەۆ, ءومىرجان ءابدىراحمانوۆ جانە اسان سەكسەنباەۆ سىندى سايىپقىرانداردىڭ اراسىنان سۋىرىلىپ شىققان استانالىق ورەن حالىقارالىق دودالاردا ەل نامىسىن قورعاۋعا لايىق ەكەنىن تولىعىمەن دالەلدەدى.

– ۇلتتىق كوماندانىڭ قاتارىنا قابىل­دانعانىمدا قۋانىشىمدا شەك بول­عان جوق, – دەپ باستادى ءوز اڭگىمەسىن نۇرجان. – كۇنى كەشە عانا بولات ءجۇمادىلوۆ, ەرماحان ىبرايىموۆ, نۇرجان سمانوۆ سىندى ساڭلاقتاردىڭ ونەرىن تەك تەلەديداردان عانا تا­ما­شالاي­تىن ەدىك. ال قازىر ولارمەن ءبىر زالدا جاتتىعىپ, ءبىر قوناقۇيدە تۇ­رىپ ارالاس-قۇرالاس بولۋ قۇرمەتىنە يە بولدىق. عانيبەت قوي! سونىمەن قا­تار كوماندامىزدىڭ ارداگەرى سەرىك ومىربەكوۆتەن كوپ تاعىلىم الدىق. سەرىك اعا بىزدەن باقانداي 15 جاس ۇل­كەن. كور­گەنى, كوڭىلگە تۇيگەنى مول. ەڭبەك­قور­لىعى جاعىنان جالىنداپ تۇرعان جاستاردىڭ الدىن ەكى ورايدى. كەۋدەسىن ۇلتتىق نامىس كەرنەپ تۇر. قازاقتىڭ ناعىز نار تۇلعالى, ءور مىنەزدى ازاماتى. مىنە, وسىنداي جۇلدىزدارمەن بىرگە جاتتىعىپ, بىرگە جۇرگەننىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ بۋىن تەز ەسەيدى.

1999 جىلى كارىمجانوۆ ازيا چەمپيوناتىندا ونەر كورسەتۋ قۇقىعىنا يە بولدى. تاشكەنتتە جالاۋى جەلبىرەگەن جارىستىڭ جالپى ەسەبىندە وزبەكستان قۇراماسىن قالاي دا ءبىرىنشى ورىنعا شىعارۋدى ماقسات تۇتقان قازىلار ءبىز­دىڭ جىگىتتەرگە كوپ قيانات جاسادى. ونى جانكۇيەرلەر ۇمىتا قويعان جوق. ناتيجەسىندە 12 سالماق دارەجەسى بويىن­شا وتكەن باسەكەدە وتانداستارىمىز 11 جۇلدە العانىمەن, سونىڭ ەكەۋى عانا التىن ەدى. تاشكەنت تورىندە اتاق­تى ەرماحان ىبىرايىموۆ پەن دا­رىندى جاس نۇرجان كارىمجانوۆ قا­نا چەمپيوندىق اتاققا قول جەتكىزدى. وسى تابىسىنىڭ ارقاسىندا ايتۋلى بوكسشىعا سيدنەي وليمپياداسىنا جول اشىلدى.

عاسىرلار توعىسىندا الاۋى تۇ­تان­­عان وليمپيا ويىندارىندا نۇر­جان ارمەنيا مەن اۋستراليا وكىل­دە­رىن ۇتقانىمەن, شيرەك فينالدا ۋكراي­نالىق اندرەي كوتەلنيككە ەسە جىبەردى. دەسەك تە تورتكۇل دۇنيەنىڭ ءار قيىرىنان كىل مىقتىلار جينالعان وسىنداي ءدۇبىرلى دودانىڭ بەل ورتاسىنا جەتۋ 20 جاستاعى جاس بوكسشى ءۇشىن جامان ناتيجە ەمەس ەدى.

2002 جىلى پۋساندا ۇيىمداس­تى­رىل­عان ازيا ويىندارىندا استانالىق ورەن الدىنا جان سالمادى. 63,5 كەلى سالماق دارەجەسىندە جۇدىرىقتاسقان كارىم­جانوۆ جارتىلاي فينالدا سول كەز­دەرى وزبەكستاننىڭ نامىسىن قور­عاعان قازاق بوكسشىسى باقىت سارسەك­با­ەۆقا سان سوقتىرسا, اقتىق ايقاستا پا­كىس­تاندىق اسقار ءالي شاحتى شاڭ قاپتىردى.

2004 جىلى افينا وليمپياداسىندا نۇرجاننىڭ جۇلدە الاتىنىنا كۇمان­دان­عاندار كەمدە-كەم ەدى. ولاي دەۋگە نەگىز, سوڭعى ءتورت جىل ارالىعىندا ول تالاي ۇلى دۇرمەكتەردە ىسىلىپ, بۇعاناسى ابدەن بەكىدى. ۇلكەن تاجىريبە مەك­تەبىنەن ءوتتى. جوعارىدا اتالعان جا­رىس­تاردان بولەك, شىعىس ازيا, ورتا­لىق ازيا, افرو-ازيا ويىندارى, الەم كۋبوگى, كوپتەگەن حالىقارالىق تۋر­نيرلەر جانە قازاقستان مەن كۋبا قۇ­را­مالارى اراسىندا بىرنەشە مارتە ۇيىم­داستىرىلعان ماتچتىق كەزدەسۋلەردە جەڭىمپاز دا اتاندى, جۇلدەلى ورىنداردى دا يەلەندى.

ەجەلگى ەللادا ەلىندەگى جارىستىڭ باس­تاپقى باسەكەلەرىندە مەكسيكا مەن ماروككو بوكسشىلارىنان باسىم تۇس­كەن كارىمجانوۆ شيرەك فينالدا بولگاريالىق بوريس گەورگيەۆپەن شەبەرلىك بايقاستى. تارازى باسى ۇزاق تەڭسەلگەن جەكپە-جەك 20:18 ەسەبىمەن قارت قۇرلىق وكىلىنىڭ پايداسىنا شە­شىل­دى. وسى ەكى ۇپاي قازاق جىگىتىن وليمپيادا جۇلدەسىنەن ايىردى.

– سيدنەي مەن افينادا وتكەن وليم­پيا ويىندارىندا قاتىسىپ, ەكى رە­تىندە دە جەڭىس تۇعىرىنا سىنىق-سۇيەم قالعاندا ءسۇرىندىم. ارينە كەۋ­دە­دە ءبىر وكىنىش قالدى. امال نەشىك, عا­لامدىق دودادا جەڭىس تۇعىرىنان قول بۇلعاۋ باقىتى ماعان بۇيىرمادى. الايدا سوعان كۇيىنىپ, ءوز-ءوزىڭدى ەزە بەر­گەننەن ەشتەڭە وزگەرمەيدى. سودان كەي­ىن بىلعارى قولعابىمدى شەگەگە ءىلدىم. ول كەزدە جاسىم 25-كە دە تول­عان جوق. ارينە ءالى دە بىرەر جىل جۇ­دى­رىق­تاسۋىما بولاتىن ەدى. بىراق افينا وليمپياداسىنان كەيىن بوكس-
كە دە­گەن قۇشتارلىعىم كۇرت كەمىدى. بۇ­رىن­عىداي جاتتىعۋ زالىنا كەلىپ, جانىمدى سالىپ دايارلانۋعا زاۋقىم سوقپادى. ونىڭ ۇستىنە وتباسىلى بولدىم, بالا-شاعا ءوسىپ كەلەدى. اكە-شەشەم قاراپايىم زەينەتكەرلەر. ولار­عا قولعابىسىمدى تيگىزۋىم كەرەك. وسى­نىڭ ءبارىن وي ەلەگىنەن وتكىزە كەلە, جو­عا­رىداعىداي قادامعا باردىم, – دەپ كەيىپكەرىمىز اقتارىلا سويلەدى.

قىسقاشا بايانداساق, استانا تورىنەن ايبىندى ارەنالارعا اقجولتايلاپ شىققان بوكسشىنىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولى وسىنداي. ەڭ باستىسى نۇرجان كارىمجانوۆتىڭ سالىپ كەتكەن سارا جولى وسى ءوڭىردىڭ جاس ورەندەرىنە جۇعىس­تى بولدى. كوپ ۇزاماي-اق ەلور­دا­لىق بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى كوپ­تەگەن ءدۇبىرلى دودالاردا توپ جارىپ, حالىقتىڭ اق العىسى مەن ىستىق ىقى­لاسىنا بولەندى.

 

عالىم سۇلەيمەن,

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار